Jak mądrze korzystać z ekranów – higiena cyfrowa

Świadomie, mądrze, w ograniczonym czasie, bez skutków ubocznych odbijających się na zdrowiu — również psychicznym — bez negatywnego wpływu na relacje i inne aspekty życia – to zasady higieny cyfrowej dotyczące używania ekranów nie tylko przez dzieci i młodzież, ale również przez nas, dorosłych. Higiena cyfrowa obowiązuje wszystkich. Ale tak, jak można się nie myć, tak też można pozwolić sobie i dzieciom na wchłonięcie się w wirtualny świat. Jeśli tego nie chcesz, zobacz, na czym polegają zasady higieny cyfrowej.

Dzieci do 6. roku życia – brak dostępu do ekranów.
Dzieci do 12 lat – brak dostępu do smartfonów.
Dzieci do 15. roku życia – brak dostępu do serwisów społecznościowych.

Rodzice i opiekunowie powinni kontrolować treści, towarzyszyć dziecku i stopniowo wprowadzać je w świat cyfrowy. Kluczowy jest także przykład bliskich dorosłych – to, jak sami korzystamy z urządzeń, staje się dla dziecka najważniejszym wzorcem.

Mądre korzystanie z ekranów opiera się na jasno określonych zasadach, które porządkują proporcje między czasem online i offline. Powinny one obowiązywać dziecko zarówno w domu, jak i poza nim. W wielu szkołach funkcjonuje zakaz korzystania ze smartfonów — to dobre rozwiązanie, o ile jest egzekwowane i jednocześnie zapewnia dzieciom atrakcyjne alternatywy. Jeśli szkoła nie wprowadza zakazu, warto oczekiwać jasnych zasad chroniących uczniów przed nadmiarem ekranów i kontaktem z nieodpowiednimi treściami.

W domu dobrze sprawdzają się reguły możliwe do stosowania na co dzień: brak ekranów podczas posiłków, odkładanie urządzeń co najmniej godzinę przed snem, jedno wspólne miejsce na telefony, a także stały czas na ruch, zabawę i aktywności offline. Zasady te dają dziecku poczucie bezpieczeństwa — wyraźnie wskazują, kiedy technologia jest na miejscu, a kiedy powinna zejść na dalszy plan. Chronią również przed sytuacjami, w których ekran staje się reakcją na nudę, napięcie czy przeciążenie emocjonalne.

Higiena cyfrowa powinna być dopasowana do wieku dziecka. Zgodnie z aktualnymi rekomendacjami najmłodsze dzieci — co najmniej do 3. roku życia, a najlepiej do 5–6 lat — nie powinny korzystać z ekranów. Starsze dzieci wprowadza się w technologie stopniowo: z ograniczonym czasem, starannie dobranymi treściami i przy aktywnym towarzyszeniu dorosłego, który tłumaczy to, co dziecko widzi online, wspiera je w trudnych sytuacjach i uczy oceny ryzyka.

Własny smartfon to kolejny etap — i nie powinien pojawiać się zbyt wcześnie. Dzieci do 12. roku życia nie są gotowe na samodzielne korzystanie z urządzenia oferującego nieograniczony dostęp do internetu, powiadomień i aplikacji walczących o ich uwagę. U części dzieci gotowość ta pojawia się nawet później. Media społecznościowe najlepiej odsunąć co najmniej do 15. roku życia, kiedy dziecko ma większą dojrzałość emocjonalną i lepiej kontroluje swoje zachowania, radzi sobie z presją rówieśniczą oraz mechanizmem społecznych porównań.

Zasady higieny cyfrowej wymagają mądrego modelowania przez dorosłych, codziennego zaangażowania i regularnego monitorowania. Kiedy przestają działać, warto sprawdzić, czy są dobrze rozumiane, podzielane przez wszystkich oraz dostosowane do wieku i potrzeb dziecka.